Reactie coalitieakkoord D66-CDA-VVD 2026
Eurodefense Nederland verwelkomt de Defensie- en Europese paragraaf in het coalitieakkoord. Ook de intentie om Nederland weer een serieuze en mogelijk leidende rol in Europa te laten spelen ondersteunen wij graag. We wachten gespannen af hoe snel en effectief het nieuwe kabinet “aan de slag” gaat. M.b.t. de hoofdstukken Defensie en Europa hebben wij enkele suggesties.
Pag 31. Tweede alinea. Een Europese pijler binnen de NAVO zou stapsgewijs kunnen worden gevormd, naar analogie van de EMU.
De Europese pijler zou samen met o.m. Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje en Polen kunnen worden versneld in de vorm van een “twee snelheden” oplossing. Deze onontbeerlijke nieuwe, gezamenlijke defensiepijler kan ook worden opengesteld voor Europese landen, die geen lid van de EU zijn, maar wel van de NAVO. In dit kader juichen wij de voorstellen van Eurocommissaris Kubilius en het recente initiatief van de Duitse en Franse ministers van financiën toe. De nieuwe regering zou zoveel mogelijk moeten aansluiten bij deze initiatieven. De huidige geopolitieke situatie maakt het noodzakelijk deze pijler met spoed op te richten en te activeren.
Pag 31 en 32. Bij de versterking van Defensie ontbreekt samenhang met het beleid van de Europese Commissie.
De Europese Commissie werkt met grote snelheid aan nieuwe plannen. Enerzijds aan institutionele hervormingen richting betere samenwerking en integratie. Anderzijds aan forse budgetten voor innovatie en samenwerking bij verwerving. Een goede Nederlandse aansluiting bij deze activiteiten is noodzakelijk om een relevante rol in Europa te spelen. Nederland zou hierin met andere kopgroep landen een voortrekkersrol kunnen vervullen.
Pag. 32 punt 3. Voor strategische capaciteiten inzetbaar in gebruikerspools zouden Eurobonds passend kunnen zijn binnen randvoorwaarden van gezamenlijk eigendom en gezamenlijk gebruik.
De doelstelling dat Nederland door de uitgifte van Eurobonds niet verantwoordelijk mag worden voor de schulden van anderen is helder. Daarom zouden deze strategische capaciteiten gezamenlijk eigendom en gezamenlijk gebruikt moeten worden (common owned and common operated). Net als de NAVO AWACS vliegtuigen sinds 1958. Daarvoor zijn Eurobonds wel redelijk en kunnen ze veel frictie binnen grote European Defence Projects of Common Interest (EDCPI’s) oplossen. Bovendien is de beperking voor “common owned and operated systems" een manier om toch aan de wens van een groot aantal EU landen voor financiering met Eurobonds tegemoet te komen.
Pag. 32 punt 4. In aanvulling op de NAVO capaciteitsdoelstellingen zijn investeringen nodig voor Europese strategische middelen.
In de NAVO capaciteitsdoelstellingen (NDPP) is vastgelegd dat de Verenigde Staten voorzien in vrijwel alle strategische capaciteiten. Als we minder afhankelijk willen worden van de VS zijn daarom investeringen in strategische capaciteiten noodzakelijk boven de NDPP doelstellingen.
Pag. 32 punt 5. Een defensie-innovatieautoriteit “DARPA” zou Europees moeten zijn en 10% van het defensiebudget lijkt erg veel.
Een nationale “DARPA” versterkt de versnippering van innovatie in Europa. Bovendien hebben wij al excellente instituten TNO, NLR en MARIN in ons land. Europese samenwerking is ook hier noodzakelijk, om multipliceren van onderzoek en ontwikkeling te beperken. Een sterke Nederlandse poot in een Europese DARPA waarin clusters van Europese partnerlanden samenwerken aan concrete onderzoeks- en ontwikkelprojecten zou wel goed passen.
Als de bedoeling is dat nationale DARPA dezelfde doelstellingen en taken krijgt als de Amerikaanse DARPA, is 10% van het Defensiebudget onrealistisch veel geld. Als het instituut (ook) andere taken krijgt zou de regering dat moeten aangeven.
Pag. 33 punt 3 en 5. Wat is het doel van de MFK middelen als die voor een groot deel wordt gericht op Defensie en Veiligheid?
Waaraan wordt de gewenste forse verhoging voor investeringen in veiligheid en Defensie besteed? Innovatie, productontwikkeling en ook productie? Wie wordt de eigenaar en gebruiker van de resultaten en de opgeleverde producten? Nationale overheden of gezamenlijk eigendom?
Pag. 33 punt 5. Het SAFE instrument heeft geen gunstiger leenvoorwaarden maar geeft wél toegang tot grote Europese samenwerkingsprojecten.
Wij juichen deelname aan SAFE toe, ondanks dat Nederlandse staatsleningen (iets) gunstiger zijn en in SAFE moet worden voldaan aan een aantal eisen van de Commissie. Deelname aan SAFE geeft wél toegang tot een groot aantal grote Europese projecten voor gezamenlijke ontwikkeling en aankoop.
Pag. 33 punt 6. Wat voegt een Europees Defensiemechanisme (EDM) toe naast EDA of OCCAR?
Het Europese Defensie Agentschap (EDA) coördineert R&D en innovatie en pakt de laatste tijd ook aanschaf van materieel op. De Organisation for Joint Armament Co-operation (OCCAR) koopt materieel aan in opdracht van groepen lidstaten. Wat zou een EDM daaraan toevoegen t.b.v. gezamenlijke inkoop?
_____________________________
Den Haag, 1 februari 2026 Heeft u nog vragen? Neem dan contact op via E: info@eurodefense.nl
