Wim van Eekelen lezing 2026 - Weten wat je wil

Je moet weten wat je wil
Lees de volledige tekst hier
Op 8 april 2026 gaf Bart Groothuis de eerste Wim van Eekelen lezing tijdens het jaarlijkse “Kooy symposium” van KIVI, APA, KVMO, Eurodefense Nederland, Mars&Mercurius, TNO en NLR.
De lezing is ter nagedachtenis aan Dr. Van Eekelen, die een over een periode
van 60 jaar een indrukwekkende staat van dienst heeft opgebouwd, waarbij het
belang van de defensie van ons land en Europese samenwerking voorop stond. Zijn motto daarbij was “We kunnen het niet
alleen”. Dr. Van Eekelen overleed in 2025 op 94-jarige leeftijd.
Onder de titel “Weten wat je wil” betoogde Bart
Groothuis, dat Europa fundamenteel moet herzien wat het militair van zichzelf
vraagt, nu de decennialange afhankelijkheid van de Verenigde Staten onhoudbaar
is geworden. Jarenlang fungeerde de VS als het centrale 'moederbord' waarop
Europese krijgsmachten hun eigen onderdelen konden inpluggen, maar door de
verschuivende Amerikaanse prioriteiten naar Azië en de toegenomen
onvoorspelbaarheid in Washington is deze structuur niet langer vanzelfsprekend.
Hoewel de Europese lidstaten gezamenlijk bijna 400 miljard
euro aan defensie uitgeven, ontbreken meerdere 'strategic enablers', zoals
inlichtingen, luchtverdediging en logistieke. Deze zijn noodzakelijk om
zelfstandig te kunnen opereren en een conflict te winnen.
Om deze kloof te dichten, pleitte Groothuis voor een
pragmatische aanpak in plaats van de gebruikelijke, trage Brusselse
bureaucreatie. Hij stelt voor om een grootschalige oefening aan de
Europese oostgrens te organiseren zonder Amerikaanse deelname, om zo
exact te identificeren welke capaciteiten Europa nog tekortkomt. Het doel is
niet om de trans-atlantische band te verbreken, maar om deze te transformeren
van een eenzijdige afhankelijkheid naar een gelijkwaardige relatie.
Alleen door militair op eigen benen te staan, kan
Europa voorkomen dat het ook op andere terreinen, zoals technologie en handel,
chantabel wordt door buitenlandse grootmachten.
Als relatief klein land ten opzicht van bijvoorbeeld Frankrijk
en Duitsland kan Nederland daarbij met hulp van de Europese Commissie een relevante
rol spelen. De Commissie luistert niet alleen naar belangen van de grote
landen maar komt juist ook op voor kleinere landen. Maar dan moet je wel
precies weten wat je wil.